Mekân kurgusunun en sanatsal hali olan enstalasyonlar, sanat algılayış biçiminin dönüşümü açısından oldukça kritik bir öneme sahiptir. Sanatın çerçeve sınırlarında sıkışmış bir tablodan ibaret olmadığının; sanatın, içinde yaşanabilir bir olgu olduğunun en büyük kanıtı enstalasyonlardır. Yerleştirme sanatı olarak bildiğimiz enstalasyonlar; açık veya kapalı mekânlarda, birbirinden bağımsız nesnelerin kullanılması ile meydana gelmektedir. Mekân içinde çeşitli nesnelerle belli bir amaca hizmet eden, yeni mekânların kurgulanmasıyla yerleştirme sanatı oluşturulur. Mekanla özdeşleşmiş olan nesneler, sanatseverlerin katılımıyla birlikte tamamlanmış olur. 

Enstalasyon kavramını incelediğimize göre en özgün enstalasyon örneklerine göz atabiliriz. 

IŞIK ZAMANDIR (LIGHT IS TIME) – TSUYOSHİ TANE

 Tsuyoshi Tane tarafından gerçekleştirilen ‘Işık Zamandır’ enstalasyonu, birçok ödül kazanmıştır. Işık ve zaman arasındaki derin ilişkiyi eserine yansıtmak isteyen sanatçı, 80.000 temel saat parçası kullanarak ışıltılı bir görsel şov hazırlamış, Citizen saat markasının yaratıcı direktörlüğünde yapılan çalışmada, ‘Işık Zamandır’ manifestosundan yola çıkarak, dijitalize ettiğimiz günümüz zaman algısının ana kaynağı olan ışıkla özdeşleşmesinin önemi vurgulanmıştır. 

IŞIK SAHASI (FİELD OF LİGHT) ULURU – BRUCE MUNRO

“Kuru bir çölde uykuda olan tohum gibi, yanan bir yıldız battaniyesinin altında hafif bir ışık ritmi ile alacakaranlıkta çiçek açacak ışık alanı oluşturmak istedim”

Bruce Munro

 Munro; Orta Avustralya’daki Kızıl Çöl boyunca Uluru’ya yaptığı seyahatte çöl manzarasının enerjisi, sıcaklığı ve parlaklığı arasında derin bir bağlantı olduğunu keşfetmesinin ardından bu keşfini enstalasyonla taçlandırmış. Sanatçı, ilk Işık Sahası’nı, Wiltshire’daki aile evinin arkasındaki alanda oluşturmuş. Işık ve doğal enerji arasındaki kombinasyonun sağlanması için ışık toplarındaki enerji, güneşten alınmış. Bu enstalasyonla birlikte gökte aradığımız yıldızları yerde bulmuş oluyoruz. 

SES DALGALARI (THE SOUNDWAVE) – PENDA

 Ses Dalgaları (The Soundwave), Penda tarafından Çin’in Xiangyang şehrinde farklı yüksekliklerde, 500’den fazla delikli ve canlı renkli çelik kanattan oluşan bir ses enstalasyonudur. Myrtle ağaç parkı giriş kapısı görevi gören enstalasyon; müzik, ritm ve dans parametreleriyle meydana gelmiştir. Mor, çelik panellerle ziyaretçilerini karşılayan enstalasyon, beton ve su ile örülü bir peyzaj oluşturuyor. Yapılı çevreden doğal alana geçiş görevi gören yapı; kent hayatının renkliliğini, doğanın rengini ve müziğin ritmini bir araya getirmiştir. 

KAYNAK: Gülcan ERTEM, “Işık Ve Ses Enstalasyon Sanatı Ve Dünyadan 5 Önemli Örneği”, peyzax.com, 16 Ağustos 2020.