İnsanın en büyük korkularından ve pişmanlıklarından birisi nedir? Bu soruya birçok farklı cevap verilebilir elbette, fakat ölümü örnek vermek çok da yanlış olmayacaktır. Ölüm yakınken onu kabullenmemek kişiyi dehşete sokabilir ve kişinin en büyük korkusu haline gelebilir. Ölüm kapının diğer ucundayken onu kabullenmek ise geçmişteki hataların pişmanlıklarını yaşatır, bu yüzden ölüm için pişmanlığın kaynağı değil tetikleyicisidir diyebiliriz. Korku ve pişmanlığa verilebilecek örneklerden bir diğeri ise kişinin kendi potansiyelini gerçekleştirememesi veya onun olasılığıdır. Başlangıçta başarabilmek için hala vakit varken korku ve tedirginlik halindedir. “Sorunun temel nedeni, modern dünyada aptalların kendinden eminken, zekilerin şüpheyle dolu olmasıdır.”(Bertrand Russell) Ve bu şüphe, başaramama ihtimali, korkunun temel nedenlerinden birisidir. Başaramama ihtimalinin gerçekleştiği vakit ise korku artık yerini pişmanlığa bırakır ve kişiyi yavaşça tüketir, ömrünün sonuna kadar. Peki bir insan farkında olduğu potansiyelini neden gerçekleştiremez?
Başarısızlığın birçok sebebi olabilir, basitçe örnek vermek gerekirse; kişi gerekli emeği ve çabayı göstermemiş olabilir, doğru noktalarda çabalamadığı ve odağı yanlış yerde olduğu için verilen çabalar da boşa gitmiş olabilir, sonucunda ise artık başarısızlık kaçınılmaz olmuştur. Elde olmayan sebeplerden dolayı da başarısız olabilir kişi, daha doğrusu başarılı olma ihtimali ortadan kalkar. Fakat, farkına varması bir o kadar zor ve farkında olmadıkça daha tehlikeli hale gelen, başarısızlığı kaçınılmaz hale getiren, sebeplerden bir tanesi de kibirdir. Kibir, insanın hayattaki ilerleyişini ve gelişimini engeller çünkü artık çevresinden daha iyidir ve çevresindekilerin ondan daha iyi olabilme hatta onunla aynı olabilme ihtimali bile yoktur, kısaca mükemmeldir kendisince. Kibre kapılmış kişi bu yolculukta dereyi görmeden paçayı sıvar, ben oldum, her şeyi başardım hissine kapılır. Bu yüzden de başarısızlık kaçınılmaz olur, ne yazık ki.
Kibrin sonuçlarından ve verdiği zararlardan ziyade onu tehlikeli yapan özelliklerinden birisi de kibrin farkına varması zor olması, gizli olmasıdır. Farkına varılmadıkça da daha tehlikeli ve zararlı hale gelir. Kibir zararlıdır, farkında olmadıkça, büyüdükçe ve kontrol edilemez oldukça. Bana soracak olursanız, her insanda olmasa da başarılı insanlarda kendi farkındalığı için bir miktar kibir olmalıdır, tabii onun farkında olduğu ve kontrol altında tuttuğu sürece. Peki aynanın karşısına geçip kendimize soracak olursak. Bugüne kadar neleri başardım? Daha neleri başaracağım? Ya başaramazsam, o zaman ne olacak? Ah, ihtimali bile korkutuyor beni. Peki başaramazsam yakamı bırakmayacak olan o pişmanlık, sanırım o daha korkunç.
- (Bertrand Russell, Aptallığın Zaferi, 1933)
