Kahramanın yolculuğu olarak da bilinen monomit kavramı, Amerikalı mitoloji uzmanı Joseph Campbell’in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu (The Hero with a Thousand Faces/Bin Yüze Sahip Kahraman) adlı kitabıyla birlikte popüler hale geldi. Monomit, Campbell’in tarih boyunca çeşitli kültürlere ait pek çok mit, efsane ve hikâyede ortak bir yapı olarak tanımladığı bir anlatım kalıbıdır.

Campbell’a göre monomit; bir kahramanın, yolculuğunda tipik olarak geçtiği bir dizi aşamadan oluşur. Belirli ayrıntılar, hikayeden hikayeye farklılık gösterse ve bazı aşamalar yer almasa da genel yapı olarak tutarlı bir biçim gösterir. Bu aşamalardan basitçe bahsetmek gerekirse: maceraya çıkış (maceraya çağrı, çağrının reddedilmesi, doğaüstü yardım, ilk eşiğin aşılması ve balinanın karnı), erginlenme aşaması (sınav/denemeler ve testler, tanrıçayla karşılaşma, baştan çıkarıcı bir kadın, babanın gönlünü alma, tanrılaştırmama/çile, ödül) ve geri dönüş (dönüşün reddedilmesi, büyülü kaçış, dönüş yolunun aşılması, dışarıdan gelen kurtuluş, iki dünyanın ustası, yaşama özgürlüğü).

“Maceraya çıkış” ya da “yola çıkış” aşamasında kahraman, sıradan dünyasını terk eder ve bir göreve ya da maceraya atılması için bir çağrı alır, buna karşılık olarak da ilk başta kapıldığı korku ya da şüphe sebebiyle, çağrıyı reddeder; daha sonrasında da doğaüstü ya da büyülü yardım sağlayan bir akıl hocasıyla veya rehberle karşılaşır ve yoluna koyulur; bu büyülü eşik sayesinde de kahramanımız yeniden doğar. 

Ergilenme aşamasıyla birlikte de yeniden doğan kahramanımız erginliğine yani gelişmesini sağlayacak etaplardan geçer ve bu aşamalardan geçen kahraman da tanrıçasıyla karşılaşır; ancak karşılaşan kadın her zaman kahramanın boşluğunu dolduracak iyi kadın imgesinde olmayabilir, hatta ters biçimde onun zıttı olup, aldatan, hilekar bir karakter olur; genel olarak kahramanın erkek olduğu anlatımlarda babasıyla olan bir olay görülür; ve bu aşamalardan geçen kahraman da yolculuğa başladığından daha güçlü ve ergin bir şekilde ortaya çıkar ve en son tüm bu zor testleri atlatan kahramanımız hayatının hazinesine sahip olur.

Zorlukları atlatan kahraman artık dönüş yoluna başlamak için hazırdır. Ancak kahramanımız yolculuğun başında olduğu gibi bunu reddeder; ve büyülü yardımla birlikte dünyaya döner ama bazen de efsunlu engellerle de karşılaşabilir ve onları geçmesi gerekir; ve ilk aşamadaki gibi bu eşikten korkan kahramanımız dışarıdan gelen yardım ile onu geçer. Böylece iki dünyanın (kendi sıradan yaşamını sürdürdüğü ve maceranın yaşandığı mistik dünyanın) da ustası olur ve böylece kahramanımız ölümden korkmayan ve yaşama özgürlüğünü haketmiş biri olarak kendi ülkesine döner.

Daha önce değinildiği üzere, tüm hikayelerin tam olarak bu yapıyı takip etmesi gerekmektedir, bunlar kendi grubu içerisinde birleştirilebilir, atlanabilir ya da yer değiştirebilir. Bununla birlikte monomit, birçok kahramanın kültürler ve zaman dilimleri arasındaki yolculuklarında bulunan temel yapıyı ve evrensel temaları anlamak için yararlı bir çerçeve görevi görür. Kahramanın gelişimini, dönüşümünü ve nihai geri dönüşünün toplumdaki yansıması olmuş olur. Bu yapıyı sadece mitolojide, tragedyada veya komedyada görmek yanlış olur, popüler kültürde yer alan birçok eser, bu formülden faydalanmıştır. Monomitin basitliği ve uyandırdığı duygusal sonucuyla, zaten hepimizin masalardan alıştığı kahramanın büyümesini ve gelişmesini herkese yeniden sunulmuştur.

Edebiyattan bu yapıya örnek vermek ve en basit yoldan kaçmak gerekirse Homeros’un yazdığı Odysseia eseri gelir. Ama kafamıza gelen ilk örneği vermezsek aklımıza J. R. R. Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi (1954) gelir. Tolkien’in destansı fantastik üçlemesinde Frodo Baggins, Tek Yüzüğü yok etmek ve Orta Dünya’yı karanlık Lord Sauron’dan kurtarmak için tehlikeli bir göreve çıkıyor. Frodo, savaşlar, müttefikler/ düşmanlarla karşılaşmalar ve yüzüğün yozlaştırıcı etkisine karşı iç mücadeleler dahil olmak üzere çeşitli deneme ve testlerle karşı karşıyadır. Frodo, yolculuğu boyunca büyücü Gandalf’ın rehberliğinde bilgelik ve güç kazanır. Nihayetinde görevini tamamlar ve deneyimleriyle sonsuza dek değişmiş bir şekilde Shire’a döner. Suzanne Collins’in Açlık Oyunları (2008) bu yapının güzel örneklerinden biridir. Katniss Everdeen’in dünyasında her yıl gerçekleşen Açlık Oyunlarına katılmaktan korkar ancak kız kardeşi seçildiğinde kendisini ön plana çıkarır ve macerasına atılır. Daha önceki oyunun kazananı Haymitch Abernathy kahramanımızın yolculuğunda rehberlik eden bir karakter olarak ortaya çıkar. Katniss’in oyun boyunca çektiği zorluklar ve geçtiği sınavlar sonucunda da yeni ve daha güçlü bir karaktere evrilir. Sonunda da yaptığı  “büyülü yardım” olarak kabul edilebilen zekice ve hilekar hamlesiyle hem kendisinin hem de sevdiği insanın kazanmasını sağlar. Bununla birlikte de kendi bölgesi için bir umut ışığı olarak görülür.

Oyunlardan bu yapıyı başarılı bir şekilde kullanan The Witcher 3: Wild Hunt (2015) yapımcıları CD Projekt Red olmuşlardır. Bu aksiyon rol yapma oyununda oyuncular, Witcher olarak bilinen profesyonel canavar avcısı Rivialı Geralt’ın rolünü üstlenmektedirler. Geralt’ın yolculuğu monomit yapısını oyunun ana hikayesinde (yan görevler bu yapının testleri olarak algılanabilir) görülebilir. Maceraya (kızı gibi gördüğü Ciri’yi arama) atılması için bir dizi görev ve sözleşme sunulur bundan sonrasında eşiğini aşar ve açık dünya içerisinde hem rehberleriyle hem büyücülerle hem de tanrı olarak gördüğü kadın (burada senaryoya göre farklı cadı karakterden biri seçilebilir) figürünü farklı aşamalarda tanışır ve arkadaşlık eder. Yan ve ana görevlerle birlikte çeşitli sınavlardan ve çok sayıda zorluklardan geçer. Bunlardan geçen Geralt artık daha da erdemleşir ve oyun içerisinde gerçekleşen zorlu seçimlerden sonrasında gelişir, böylece en sonunda farklı bir Geralt görürüz. Oyuncunun oyun boyunca yaptığı seçimlere bağlı olarak Geralt’ın yolculuğu farklı sonuçlara yol açabilir (burada oyuncunun oynama stili ve Ciri’yle olan ilişkisine bağlıdır). Ancak kanonik sayılabilecek sonda Geralt, değerli bilgi ve deneyimlerle geri dönüyor, dünya ve karşılaştığı kişilerin yaşamları üzerinde önemli bir etki yaratıyor.

Çizgi romanda ise monomite Batman: İlk Yıl (1987) eseri örnek verilebilir. Yazar Frank Miller ve sanatçı David Mazzucchelli’nin kaleme aldığı bu hikayede, Batman’in Gotham City’de suçla mücadele kariyerine başladığı ilk yılları verilmektedir. Hikaye, başkarakter Bruce Wayne’in, şehrinde yolsuzluk ve suça tanık olduktan sonra Batman olmaya karar vermesiyle maceraya çağrılmasını deneyimlerken monomit yapısını takip ediyor. Organize suçla yüzleşirken ve becerilerini geliştirirken, ittifaklar kurarken denemeler ile testlerle karşı karşıya kalır; böylece Bruce hem fiziksel hem de zihinsel olarak bir dönüşüm geçirir. Umudu ve adaleti simgeleyen kanunsuz bir kahraman olarak Gotham’a geri döner.

Sonuç olarak, Campbell’in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu’nda bahsettiği monomit sadece mitlerde veya masallarda yer almamaktadır. Kahramanın gelişimini herkesin anlayabileceği bir şekilde gösteren monomit popüler kültürün kült eserinde de kendini göstermesi şaşırtıcı değildir. Bahsettiğim örnekler denizde bir kum tanesidir gibidir. Ancak bunu göstermek için bu kadarı da yeterlidir.