Sahip olmadan önce, elde etmek istediklerimiz üzerinde her zaman test sürüşü yapmak isteriz. Bu durum, istenilen ürün bize ait olduğunda nasıl ve ne şekilde değerlendirebileceğimizi öngörmek içindir. Bir giysiyi üzerimizde görmek, teknolojik aletleri incelemek, belki biraz kurcalamak; örneklenilen bu duruma dahildir. Ancak, almadan önce hepsinin fragmanını izleyebiliyor muyuz? Kaç tanesi beklediğimiz nitelikleri taşıyor? Gelişen, değişen dünya düzenine ayak uyduran ve güncelliğini koruyan tasarımcılar için yelpazesi geniş bir konu başlığı açıyoruz: Deneyim Tasarlamak. Kuralları esnek ve öznel bir konsept.
Mekânlar; kullanıcılarını fonksiyonlarına uygun yönlendirebilmek, ihtiyaç duyulan hizmeti sunabilmek ve yerine göre istenilen duygu akışını entegre edebilmek üzerine tasarlanırlar. Her biri pek çok farklı amaca hizmet ederken, hepsini birbirine bağlayan ortak bir noktaları vardır. Her bir mekân, içerisinde varolana değişik ölçütlerde deneyim sunar. Arkadaşlarınızla akşam yemeğinde gittiğiniz restorandan, iş seyahatinde bindiğiniz uçağa kadar içerisinde bulunduğunuz her atmosfer, mekânı tecrübe edebilmek üzerine kurgulanır.
İyi bir tasarım, sözünü kullanıcısına geçirir. Mekânlarda mimarı işitmek diyebilir miyiz? Zuo Studio tarafından tasarlanan Bambu Pavilyonu’ndan örnekle, mimarların sözlerine kulak verelim. Sponsorluğunu üstlenen Taichung Gayrimenkul Geliştirme Derneği; ortaklarının kimliklerini tanımlayıcı ifadelerin tasarıma yön vermesiyle, sürdürülebilir yapı materyallerinin kullanılmasına karar verilmiştir. Bambu ormanında yürüme hissiyatı yaratma amacıyla bir strüktür oluşturulup, ağaç dalları arasından süzülen gün ışığı efektiyle bu etki kuvvetlendirilmiştir. Yapının doğa ile iletişimi kesilmeyip, dış cephede topraktan gelen bir tohum izlenimi oluşturulmuş, tasarım; ziyaretçisine doğanın içerisinde ve doğadan gelen bir mekân deneyimi yaşatmayı başarmıştır.
Bir sonraki durağımız eğlence sektörü üzerine. Esmeralda Devlin, 21. yüzyılın deha sanatçılarından ve bir sahne tasarımcısıdır. Farklı disiplinlerde sanatını icra eden meslektaşlarına, yaratmak istedikleri enerjiyi sunan platformlar oluşturmak için çalışmalar yapmaktadır. 2012 Londra Olimpiyatları Kapanış Seremonisi için tasarladığı stadyumda İngiliz bestelerinin ortak bir radyo frekansı çalmasından ilham alarak, kariyerinin en keyifli anını yaşadığını belirttiği deneyimini kurgulamıştır. İngiltere bayrağının soyutlamasını ifade eden şerit yollar, merkeze açılmakta ve odak noktasında anarşiyi betimleyici bir unsur olarak havai fişek patlamasını resmeden renk kırılmaları oluşturmaktadır. Tasarım süreçlerinin başlangıcında, okunacak hikâyenin incelemesini yaptığını dile getiren Devlin, “Here 2013” konferansında yaptığı konuşmasında “Mekân, bir yap-boz bulmaca gibidir. Sadece doğru parçaları araştırmayla bulup yerlerine yerleştirmek gerekir.” (I) cümlesiyle araştırmanın mekân kurgusu oluşturmadaki etkisinin altını çizmektedir.
Deneyim yalnızca fiziksel midir? Bu konuyu da yanıtsız bırakmamak için yeni (21. yy) bir sektörle tanışalım; UX Design. Kullanıcı deneyimi tasarımı olarak ifade edilen bu teknolojide kazanım, sanal yollarla edinilir. Programlama ve görsel tasarımlarla insan psikolojisi üzerinde, fonksiyonunu yaşatma becerisine sahiptir. Sektörü, öncü isimlerden Don Norman “Bir ürün, sadece üründen çok daha fazlasıdır. Bütünlüklü ve entegre bir deneyim kümesidir. Bir ürün veya hizmetin, tasarı aşamasından son yorumlarına kadar; ilk kullanımdan, destek, servis ve bakımına kadar tüm aşamalarını düşünün. UX tasarımcıları tüm bunların bir arada sorunsuz şekilde çalışmasını sağlamalıdır.” sözleriyle ifade etmiştir.
Deneyim kurgulamanın sınırları yoktur. Her alanda ve her yöntemle istenilen yaşatılabilir. Önemli olan, pazarlanacak fonksiyon ile tecrübesini doğru eşleştirebilmek ve veri akışını eksiksiz tamamlayabilmektir. Kreatif düşünme becerisinin üstünlük sağladığı sektörde başarı, bizlerin kurguyu yaşayabiliyor oluşuyla ölçülmektedir.
- Here 2013, Speaker Profile: the wonder-woman of design, Es Devlin, 2013
